Fiskalna pravila kot temelj fiskalne odgovornosti in javnofinančne vzdržnosti

Avtorji

DOI:

https://doi.org/10.55707/eb.v12i2.151

Ključne besede:

fiskalna pravila, fiskalna politika, javne finance, fiskalna odgovornost, javni dolg

Povzetek

Fiskalna pravila so ključni mehanizem za zagotavljanje fiskalne odgovornosti in vzdržnosti javnih financ. Njihov namen je omejevanje javne porabe, nadzor nad javnim dolgom ter zmanjšanje procikličnosti fiskalne politike, kar prispeva k makroekonomski stabilnosti. V članku so analizirani različni tipi fiskalnih pravil, njihova vloga pri stabilizaciji javnih financ ter vpliv na javnofinančni dolg. Empirične raziskave kažejo, da države s fiskalnimi pravili dosegajo boljše proračunske rezultate in nižje stroške zadolževanja, vendar je njihova učinkovitost odvisna od institucionalnega okvira in stopnje politične discipline. Ob sprejetih fiskalnih pravilih je pomembna tudi vloga fiskalnih institucij, kot so neodvisni fiskalni sveti, ki spremljajo spoštovanje pravil, ocenjujejo proračunske napovedi in svetujejo vladam pri oblikovanju fiskalne politike. Prihodnje raziskave bi morale oceniti dolgoročne učinke fiskalnih pravil in reforme fiskalnega okvira EU.

Literatura

Anderson, B. in Minarik, J. J. (2006). Design choices for fiscal policy rules. OECD Journal on Budgeting, 5(4), 159–208. http://dx.doi.org/10.1787/budget-v5-art25-en

Andrian, L. G., Valencia, O., Hirs, J., Urrea, R. in Ivan, L. (2023). Fiscal rules and economic cycles: Quality (always) matters. IDB-WP-01374 inter-American Development Bank. https://doi.org/10.18235/0004570

Ardanaz, M., Cavallo, E., Izquierdo, A. in Puig, J. (2020). Growth-friendly fiscal rules? Safeguarding public investment from budget cuts through fiscal rule design. Journal of International Money and Finance, 111. https://www.econstor.eu/bitstream/10419/234672/1/IDB-WP-1083.pdf

Asatryan, Z., Castellon, C. in Stratmann, T. (2018). Balanced budget rules and fiscal outcomes: Evidence from historical constitutions. Journal Public Economies, 167, 105–119. https://doi.org/10.1016/j.jpubeco.2018.09.001

Asatryan, Z., Foremny, D., Heinemann, F., Solé-Ollé, A., Stratmann, T. in Yeter, M. (2015). Better fiscal rules for Europe: Reflections based on new empirical evidence. ZEW Policy Brief No. 4/2015, Zentrum für Europäische Wirtschaftsforschung. http://hdl.handle.net/10419/120869

Beetsma, R., Debrun, X., Fang, X., Kim, Y., Lledó, V., Mbaye, S. in Zhang, X. (2019). Independent fiscal councils: Recent trends and performance. European Journal of Political Economy, 57, 53–69. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0176268018300223

Berganza, J. C. (2012). Fiscal rules in Latin America: A survey. Bank of Spain Occasional Paper, 1028.

Bergman, U. M., Hutchison, M. in Hougaard Jessen, S. E. (2016). Promoting sustainable public finances in the European Union: The role of fiscal rules and government efficiency. European Journal of Political Economy, 44, 1–19. https://research.cbs.dk/en/publications/promoting-sustainable-public-finances-in-the-european-union-the-r

Brändle, T. in Elsener, M. (2023). Do fiscal rules matter? A survey on recent evidence. Working Papers 2023/07, Faculty of Business and Economics - University of Basel. https://www.econstor.eu/bitstream/10419/278657/1/1860051650.pdf

Budina, N., Schaechter, A., Weber, A. in Kinda, T. (2012). Fiscal rules in response to the crisis—Toward the "Next-Generation" Rules. A new dataset. IMF Working Papers, 12/187. https://ssrn.com/abstract=2169733

Calderón, C., Duncan, R. in Schmidt-Hebbel, K. (2016). Do good institutions promote countercyclical macroeconomic policies? Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 78, 650–670. https://doi.org/10.1111/obes.12132

Căpraru, B., Georgescu, G. in Sprincean, N. (2022). Do independent fiscal institutions cause better fiscal outcomes in the European Union? Economic Systems, 46(2). https://ideas.repec.org/a/eee/ecosys/v46y2022i2s0939362522000358.html

Caselli, F., Davoodi, H., Goncalves, C., Hong, G. H., Lagerborg, A., Medas, P., Nguyen, A. D. M., in Yoo, J. (2022). The return to fiscal rules. No 2022/002, IMF Staff Discussion Notes, International Monetary Fund.

Combes, J.-L., Minea, A. in Sow, M. (2017). Is fiscal policy always counter- (pro-) cyclical? The role of public debt and fiscal rules. Economic Modelling, 35, 138–146. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2017.05.017

Corbacho, A. in Schwartz, G. (2007). 5 Fiscal responsibility laws. In Promoting fiscal discipline. IMF. https://www.elibrary.imf.org/display/book/9781589066090/ch05.xml

Davoodi, H. R., Elger, P., Fotiou, A., Garcia-Macia, D., Han, X., Lagerborg, A., Lam, R. in Medas, P. A. (2022). Fiscal rules and fiscal councils: Recent trends and performance during the COVID-19 pandemic. IMF Working Paper No. 2022/011. https://ssrn.com/abstract=4065432

De Biase, P. in Dougherty, S. (2022). The past and future of subnational fiscal rules: An analysis of fiscal rules over time. OECD Working Papers on Fiscal Federalism, No. 41. https://doi.org/10.1787/d2798c9e-en

Debrun, X. in Kumar, M. S. (2007). Fiscal rules, fiscal councils and all that: Commitment devices, signaling tools or smokescreens? Fiscal Policy: Current Issues in Challenges Conference. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2004371

Debrun, X., Kinda, T., Curristine, T., Eyraud, L., Harris, J., Seiwald, J., Dacheva, P., Krekel, C., Podstawski, M. in Wang, R. (2013). The functions and impact of fiscal councils. IMF Policy Paper. https://www.imf.org/en/Publications/Policy-Papers/Issues/2016/12/31/The-Functions-and-Impact-of-Fiscal-Councils-PP4791

Debrun, X., Moulin, L., Turrini, A., Ayuso-i-Casals, J. in Kumar, M. S. (2008). Tied to the mast? National fiscal rules in the European Union. Economic Policy, 23(54), 298–362. https://doi.org/10.1111/j.1468-0327.2008.00199.x

Delgado-Téllez, M., Gordo Mora, E., Kataryniuk, I. in Perez, J. J. (2020). The decline in public investment: 'Social dominance' or too-rigid fiscal rules? Banco de España Working Paper No. 2025. https://ssrn.com/abstract=3666800

Drazen, A. (2002). Fiscal rule from a political economy perspective. IMF World Bank Conference on Rules-Based Fiscal Policy in Emerging Market Economies, Mexico. https://econweb.umd.edu/~drazen/Hard_To_Find_Papers/PE%20of%20Fiscal%20Rules62002.pdf

Eurostat. (2024). Database. https://ec.europa.eu/eurostat/web/main/data/database

Evropska komisija - Fiscal governance database. (n.d.). https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-research-and-databases/economic-databases/fiscal-governance-database_en

Evropski svet. (2024). Economic governance review: Council and Parliament strike deal on reform of fiscal rules. https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/02/10/economic-governance-review-council-and-parliament-strike-deal-on-reform-of-fiscal-rules/

Gomez-Gonzalez, J. E., Valencia, O. M. in Sánchez, G. A. (2021). How fiscal rules can reduce sovereign debt default risk. Emerging Markets Review, 100839.

Hayes, A. (2023). All about fiscal policy: What it is, why it matters, and examples. Investopedia. https://www.investopedia.com/terms/f/fiscalpolicy.asp

Kešeljević, A. in Aristovnik, A. (2013). Pregled problematike na področju uvedbe fiskalnega pravila: An overview and selected open issues. Naše gospodarstvo revija za aktualna gospodarska vprašanja, 59(3/4), 58–66. https://dk.um.si/IzpisGradiva.php?id=85667

Kopits, G. in Symansky, S. (1998). Fiscal policy rules. No 1998/011, IMF Occasional Papers, International Monetary Fund.

Kopits, G. (2001). Fiscal rules: Useful policy framework or unnecessary ornament? Fiscal Rules Conference. https://www.imf.org/external/pubs/ft/wp/2001/wp01145.pdf

Kraemer, R. in Lehtimäki, J. (2023). Government debt: The impact of fiscal rules at the European and national level. Empirica, 50, 783–805. https://doi.org/10.1007/s10663-023-09582-z

Kriwoluzky, A., Pagenhardt, L. in Rieth, M. (2020). Fiscal rules mitigate economic setbacks during crises. Deutsches Institut für Wirtschaftsforschung (DIW). DIW Weekly Report, 10(52/53), 495–503. https://doi.org/10.18723/diw_dwr:2020-52-1

Larch, M. in Santacroce, S. (2020). Tracking compliance with EU fiscal rules: A new database of the Secretariat of the European Fiscal Board. CEPR. https://cepr.org/voxeu/columns/tracking-compliance-eu-fiscal-rules-new-database-secretariat-european-fiscal-board

Mackiewicz, M. (2005). Choice of the optimum fiscal rule – The long run perspective. Public Economics. https://www.diw.de/sixcms/detail.php?id=41569

Mathieu, C. in Sterdyniak, H. (2013). Do we need fiscal rules? Revue de l'OFCE, 127, 189–233. https://doi.org/10.3917/reof.127.0189

Ministrstvo za finance. (2022). Fiskalna in javnofinančna politika. https://www.gov.si/teme/fiskalna-in-javnofinancna-politika/

Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2014). Recommendation of the council on principles for independent fiscal institutions. OECD Publishing. https://www.oecd.org/gov/budgeting/recommendation-on-principles-for-independent-fiscal-institutions.htm

Schaechter, A., Kinda, T., Budina, N. in Weber, A. (2012). Fiscal rules in response to the crisis—Toward the “Next-Generation” Rules. A new dataset. Fiscal Affairs Department, International Monetary Fund.

Wildowicz-Giegiel, A. (2019). The role of independent fiscal councils in improving fiscal performance of the European Union countries. Quarterly Journal of Economics and Economic Policy, 14(4), 611–630. https://journals.economic-research.pl/eq/article/view/1745

Prenosi

Objavljeno

2025-11-24

Kako citirati

Konc, A. (2025). Fiskalna pravila kot temelj fiskalne odgovornosti in javnofinančne vzdržnosti. Revija Za Ekonomske in Poslovne Vede, 12(2), 80–92. https://doi.org/10.55707/eb.v12i2.151

Številka

Rubrike

Prispevki